dê

• Dê were!

• Dê bêje!

• Gava Xezal hate malê diya xwe maçî kir, rûnişt û nanê xwe xwar."

• Ger ev diya min bûya, wê mîna dayikan bi min re bida û bistanda (...)

Ji proto-hindûewropî *dhē(i)- (“mêtin”), hevrehên kurmancî dayik, dayên û dêl, soranî دایک (dayk, “dayik”), دهڵ (deł, “dêl”) û دێڵ (dêł, “dêl”), hewramî [skrîpt hewce ye] (eḏa, “dayik”) û [skrîpt hewce ye] (dełe, “dêl”), farisî دایه (dayê, “dayên”), yûnaniya kevn θηλυς (thēlus, “mê”) û θήλή (thḗlḗ, “sermemik, serçiçik”). Heman rehê proto-hindûewropî serekaniya peyva dotin ya kurdî ye jî. Bi rêya proto-hindûewropî *dʰugh₂tḗr belkî ew jî ji *dhē(i)- herwiha hevreha dot (“keça kesekî/ê”) ya kurmancî, دختر (duxter) ya farisî, daughter ya îngilîzî... Bo zêdetir agahiyan li ser wan binere: dot. დედა

• Li wir bimîne, ez dê werim te bigirim

• Wê dê çima ew bigota?

Compare wê of Northern dialects, from *de wey (inflected form of *weyîn "to will"), doublet of divê (“should”), from vîn (“to will”). Compare da (“would”) of the Behdini dialect from *de weya and Zazaki do (“will”), a Kurmanji borrowing.