1.ünlem
ah / of
- de
- au / aua / autsch
- en
- ouch / woe / wow
- nl
- au
- kmr
- Gaziyek anku bangek anku hawarek e mirov dikin dema bi tiştek pirr xweş yan nexweş dihesin.
Örnekler
Ax, pişta min diêşe!
Ax, tu çend şirîn î!
ax
2.isimdişilÇoğul: ax
toprak
- de
- Erde / Grund
- en
- dirt, ground, soil, earth
- nl
- grond / aarde
- kmr
- xwelî, toz û herrî û xîz
toz
- de
- Staub
- en
- dust
- nl
- stof
madde / mesele
- de
- Materie / Angelegenheit
- en
- matter
- nl
- materie / kwestie
Örnekler
Hatî Cebraîl li ba emrê LetîfÇengekî axê ji wê qebra şerîfGirt û ba tesnîmê safî kir hevîr
Köken
Hevreha belûçî ak, hak, sanskrîtî आस (āsa) (ase-: xwelî - S-ya proto-hindûewropî di zimanên îranî de dibe "h" yan "x"), hîtîtî ḫeşşe- (xwelî), yûnaniya kevn ἄζα (áza) (aza: pîsatiya hişk), gotî 𐌰𐌶𐌲𐍉 (azgo: xwelî), îngilîzî ash (xwelî), almanî Asche (xwelî), swêdî û îzlendî aska (xwelî), danmarkî û norwecî aske (xwelî), holendî as (xwelî), ermenî աճիւն (ačiwn, “xwelî”), hemû ji proto-hindûewropî *h₂éHōs (“xwelî”). Herwiha bi metatezê soranî خاک (xak) (xak < *ax- + -k), farisî خاک (xak) û pehlewî 𐭧𐭠𐭪 (xak), belûçî ہاک (hak) jî. Di kurdî de ax ji "xwelî" ya proto-hindûewropî û xwelî ji "ax" ji pr